Latijn·Bovenbouw
De derde declinatie
De grootste groep, en de enige waarbij je de nominativus niet kunt raden.
Meteen oefenen
4 stappen, 7 oefenzinnen.
Zo loopt dit onderdeel
- 1De stam haal je uit de genitivusLezen: de regel met de voorbeelden erbij.
- 2rex en corpusDe tabel zelf invullen, tot hij helemaal klopt.
- 3Van nominativus naar stam5 zinnen om zelf te maken.
- 4Zelf een zin schrijven2 zinnen om zelf te maken.
De derde declinatie is de grootste groep en tegelijk de lastigste, want de nominativus lijkt vaak nergens op de rest: rex wordt regis, corpus wordt corporis, iter wordt itineris. Daarom leer je hem altijd met de genitivus erbij.
rex, regis -> stam reg-
corpus, corporis -> stam corpor-
miles, militis -> stam milit-
nomen, nominis -> stam nomin-
Zodra je de stam hebt, is de rest een kwestie van uitgangen plakken. Er zijn er maar twee rijtjes: één voor mannelijk en vrouwelijk, één voor onzijdig.
| rex (m/f) | corpus (onzijdig) | |
|---|---|---|
| nom. ev. | rex | corpus |
| gen. ev. | regis | corporis |
| dat. ev. | regi | corpori |
| acc. ev. | regem | corpus |
| abl. ev. | rege | corpore |
| nom. mv. | reges | corpora |
| gen. mv. | regum | corporum |
| acc. mv. | reges | corpora |
| m / f | onzijdig | |
|---|---|---|
| nom. ev. | wisselt | wisselt |
| gen. ev. | -is | -is |
| dat. ev. | -i | -i |
| acc. ev. | -em | als nominativus |
| abl. ev. | -e | -e |
| nom. mv. | -es | -a |
| gen. mv. | -um | -um |
| dat. mv. | -ibus | -ibus |
| acc. mv. | -es | -a |
| abl. mv. | -ibus | -ibus |
De i-stammen
Een deel van de derde declinatie heeft een i in de uitgang zitten. Het verschil zit op drie plekken: de genitivus meervoud wordt -ium, de accusativus meervoud kan -is zijn, en bij onzijdige woorden wordt de ablativus -i en het meervoud -ia.
| Type | Herken je aan | Voorbeeld |
|---|---|---|
| gelijklettergrepig | nom. en gen. even lang | civis, civis → gen. mv. civium |
| twee medeklinkers | stam eindigt op twee medeklinkers | urbs, urbis → urbium |
| onzijdig op -e, -al, -ar | mare, maris → abl. mari, mv. maria |
Veelgestelde vragen
- Waarom moet ik bij de derde declinatie de genitivus leren?
- Omdat de stam daaruit komt en niet uit de nominativus. rex heeft de stam reg-, corpus heeft corpor-, iter heeft itiner-. Zonder de genitivus kun je geen enkele andere vorm maken.