Frans·Basis
De tegenwoordige tijd
Drie groepen uitgangen, en een stam die soms een accent of een extra letter krijgt.
8 stappen, 26 oefenzinnen
OefenenZo loopt dit onderwerp
- 1Drie groepen, drie rijtjes uitgangenLezen
- 2De drie rijtjes uitgangenTabel invullen
- 3être en avoirTabel invullen
- 4Waar de stam wel en niet wisseltTabel invullen
- 5De uitgangen9 zinnen
- 6Stam die verandert7 zinnen
- 7être en avoir in een zin5 zinnen
- 8Zelf een zin schrijven5 zinnen
Frans deelt zijn werkwoorden in drie groepen, op de laatste twee letters van de infinitief: -er, -ir of -re. Bijna negen op de tien werkwoorden zit in de eerste groep, en die is meteen de makkelijkste.
Vervoegen doe je in twee stappen. Haal die laatste twee letters eraf en je houdt de stam over: parler → parl-, finir → fin-, vendre → vend-. Daar plak je de uitgang achter die bij de persoon hoort.
| -er: parler | -ir: finir | -re: vendre | |
|---|---|---|---|
| je | parle | finis | vends |
| tu | parles | finis | vends |
| il / elle / on | parle | finit | vend |
| nous | parlons | finissons | vendons |
| vous | parlez | finissez | vendez |
| ils / elles | parlent | finissent | vendent |
Waarom de stam soms verandert
Bij een handvol -er werkwoorden zie je ineens een accent of een dubbele medeklinker opduiken: j’achète, maar nous achetons. J’appelle, maar nous appelons. Dat lijkt willekeurig en dat is het niet. Het komt allemaal door één ding: de uitgang.
Kijk naar wat er achter de stam staat. Bij je, tu, il en ils is de uitgang stom: -e, -es en -ent hoor je niet. Het laatste stukje dat je nog wél hoort, is dan de laatste lettergreep van de stam, en daar valt dus de klemtoon op. Bij nous en vous hoor je de uitgang wel (-ons, -ez), en dan ligt de klemtoon daar en niet meer op de stam.
j'achète ach-ÈTE uitgang stom → klemtoon op de stam
nous achetons ach-e-TONS uitgang klinkt → klemtoon op de uitgang
En daar zit het probleem. Een e zonder accent is in het Frans een zwak klankje, de e van "le" en "de". Onder de klemtoon kan die niet blijven staan: hij moet klinken als de è van "père". Frans heeft twee manieren om op te schrijven dat een e als è klinkt, en elk werkwoord kiest er één.
| Manier | Hoe het eruitziet | Welke werkwoorden |
|---|---|---|
| Accent erop | acheter → j’achète | lever, mener, promener, peser, emmener, se promener |
| Medeklinker dubbel | appeler → j’appelle | jeter, s’appeler, rappeler, feuilleter |
Allebei doen ze hetzelfde werk. Het accent zegt het rechtstreeks: deze e is een è. De dubbele medeklinker zegt het indirect: met twee letters erachter zit de e klem in zijn lettergreep, en een e die klem zit klinkt vanzelf als è. Vergelijk het Nederlandse man en manen: één n of twee n’en verandert daar de klank van de a. Zo werkt het hier ook, alleen met de e.
Bij préférer is er niets te verdubbelen, want daar staat al een é. Diezelfde beweging gebeurt: onder de klemtoon wordt de é een è, en dus is het je préfère maar nous préférons. Ook bij espérer, répéter, considérer en s’inquiéter.
Drie wisselingen die alleen over de klank gaan
De volgende drie hebben niets met klemtoon te maken. Hier zou de spelling zonder ingreep een andere medeklinker opleveren dan je in de infinitief hoort.
- commencer → nous commençons: een c klinkt zacht voor e en i, maar hard voor a, o en u. Voor de -ons zou je dus "commenkons" zeggen. De cedille houdt hem zacht. Ook bij avancer, lancer, remplacer.
- manger → nous mangeons: dezelfde kwestie, maar dan met de g. Een e ertussen houdt hem zacht. Ook bij nager, voyager, changer, ranger.
- payer → je paie: voor een stomme uitgang wordt de y een i. Bij nous en vous, waar de uitgang wel klinkt, blijft de y staan: nous payons. Ook bij essayer (j’essaie) en envoyer (j’envoie).
| infinitief | je | nous |
|---|---|---|
| acheter (kopen) | j’achète | nous achetons |
| appeler (bellen) | j’appelle | nous appelons |
| jeter (gooien) | je jette | nous jetons |
| préférer (liever hebben) | je préfère | nous préférons |
| manger (eten) | je mange | nous mangeons |
| commencer (beginnen) | je commence | nous commençons |
Twee die je nu al nodig hebt
être en avoir horen bij geen enkele groep. Je komt ze in bijna elke zin tegen, dus ze staan hier alvast; de rest van de onregelmatige werkwoorden staat in het volgende onderdeel.
| être | avoir | |
|---|---|---|
| je / j’ | suis | ai |
| tu | es | as |
| il / elle | est | a |
| nous | sommes | avons |
| vous | êtes | avez |
| ils / elles | sont | ont |
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik bij welke groep een Frans werkwoord hoort?
Aan de laatste twee letters van de infinitief: -er, -ir of -re. Verreweg de meeste werkwoorden eindigen op -er en die vervoegen allemaal hetzelfde, behalve aller.
Waarom is het nous mangeons en niet nous mangons?
Zonder die e zou de g hard klinken, zoals in "gorille". De e houdt de zachte g van manger overeind. Hetzelfde gebeurt met de cedille in nous commençons.
Wanneer krijgt acheter een accent grave?
Als de klemtoon op die lettergreep valt, en dat is bij je, tu, il en ils: j’achète, tu achètes, il achète, ils achètent. Bij nous achetons en vous achetez ligt de klemtoon verderop en blijft het accent weg.
Hoe zeg ik "ik ben aan het eten" in het Frans?
Gewoon met de tegenwoordige tijd: je mange. Wil je benadrukken dat het op dit moment gebeurt, dan zeg je je suis en train de manger.