Mondeling·4 min lezen
Een mondeling voorbereiden: wat er echt beoordeeld wordt
Je wordt niet beoordeeld op wat je van tevoren bedacht hebt, maar op wat je zegt als de vraag anders is dan verwacht.
De meest gemaakte fout bij een mondeling is er een tekst voor schrijven. Tien zinnen, uit het hoofd geleerd, en dan vraagt je docent iets wat er niet in staat. Dan blijft er niets over, want je hebt geen taal geleerd maar één stuk tekst.
Dat is niet dom; het is een logische reactie op zenuwen. Maar een mondeling toetst juist wat je doet als het niet loopt zoals je dacht, en daar bereid je je anders op voor.
Wat er op het beoordelingsmodel staat
De vorm verschilt per school, maar de kolommen zijn overal ongeveer dezelfde. Het helpt om ze te kennen, want dan weet je waar je tijd naartoe moet.
| Kolom | Waar het over gaat | Wat het waard is |
|---|---|---|
| Inhoud | zeg je iets, onderbouw je het | vaak het zwaarst |
| Woordenschat | kom je verder dan de algemene woorden | zwaar |
| Grammatica | is er meer dan de tegenwoordige tijd | gemiddeld |
| Vloeiendheid | kom je verder na een hapering | gemiddeld |
| Uitspraak | ben je te volgen | meestal het lichtst |
Twee dingen vallen op. Ten eerste weegt inhoud zwaar: een grammaticaal perfecte zin die niets zegt scoort lager dan een zin met een foutje die een echt argument bevat. Ten tweede staat uitspraak meestal onderaan, terwijl daar de meeste zenuwen zitten.
De vier stappen
1. Dertig woorden van het onderwerp
Elk onderwerp heeft een stuk of dertig woorden die er steeds in terugkomen. Zoek die eerst, vóór je één zin maakt. Zonder die woorden kom je niet verder dan "dat is leuk"; met die woorden kun je over dat onderwerp bijna alles zeggen.
2. Bouwstenen in plaats van zinnen
Leer geen hele zinnen maar stukken die overal passen: "ik denk dat", "aan de ene kant", "dat hangt ervan af", "om een voorbeeld te geven". Met zes van die brokken heb je altijd een aanloop, en een aanloop geeft je de seconden om te bedenken wat er achteraan komt.
3. Hele zinnen, hardop
Nu pas maak je hele zinnen, en niet in je hoofd. Je mond moet de klanken een keer gemaakt hebben; onder spanning komt er anders iets anders uit dan je bedacht had. Beantwoord elke verwachte vraag drie keer, elke keer anders. Zo leer je antwoorden geven in plaats van één antwoord.
4. Een gesprek waarin het misloopt
De laatste stap is de enige die op het echte mondeling lijkt: iemand die iets vraagt wat je niet zag aankomen. Vraag een klasgenoot, of gebruik de mondelingen in Woordvos, waar je antwoord wordt nagekeken en je je eigen zin netjes terugkrijgt.
Antwoorden bouw je in drieën
Een antwoord van één zin is een reactie, geen antwoord. Gebruik altijd dezelfde opbouw en je hebt nooit meer te weinig te zeggen: wat je vindt, waarom, en een voorbeeld.
Wat → Ik vind dat school later moet beginnen.
Waarom → Jongeren slapen te weinig.
Voorbeeld → Vorige week viel ik in de wiskundeles in slaap.
Drie zinnen, en je hebt de kolom "inhoud" gevuld. Doe dat bij elke vraag en het gesprek loopt vanzelf, want je docent kan doorvragen op je voorbeeld.
Bouw variatie in de tijden in
Wie alles in de tegenwoordige tijd zegt, laat niet zien wat hij kan. Zorg dat er in elk antwoord één zin over vroeger zit en één over straks. Dat kost niets extra en het is het snelste wat je aan die kolom kunt doen. In het Duits gaat dat via het Perfekt, in het Frans via de passé composé.
De week ervoor
- Dag 1 en 2. De dertig woorden van het onderwerp, met lidwoord.
- Dag 3. De bouwstenen, en per verwachte vraag één antwoord in drieën.
- Dag 4. Alles hardop, staand, zonder papier erbij.
- Dag 5. Een echt gesprek met iemand die doorvraagt.
- De dag zelf. Niets nieuws. Loop de dertig woorden één keer door en verder niets.
Veelgestelde vragen
- Moet ik mijn mondeling uit mijn hoofd leren?
- Nee. Een ingestudeerde tekst stort in bij de eerste vraag die je niet zag aankomen. Leer dertig woorden van het onderwerp en een handvol vaste zinsopeningen die overal passen.
- Waar wordt een mondeling op beoordeeld?
- Meestal op inhoud, woordenschat, grammatica, vloeiendheid en uitspraak. Inhoud weegt vaak het zwaarst en uitspraak het lichtst, terwijl daar juist de meeste zenuwen zitten.
- Hoe maak ik mijn antwoorden lang genoeg?
- Bouw elk antwoord in drieën: wat je vindt, waarom je dat vindt, en een voorbeeld. Drie zinnen is genoeg om van een reactie een antwoord te maken, en je docent kan doorvragen op je voorbeeld.