Latijn leren: woordjes, rijtjes en het vertalen zelf

Latijn is het enige vak waarbij je een taal leert die je nooit gaat spreken. Dat klinkt als een detail en het verandert alles aan hoe je hem oefent. Bij Duits en Frans hoef je een woord vaak alleen te herkennen of te kunnen zeggen. Bij Latijn moet je aan de vorm van dat woord kunnen aflezen wat het in de zin doet, en dat is een andere vaardigheid.

Dit is de fout die het meeste kost. Wie rex leert als "koning" heeft een woord geleerd waar hij niets mee kan, want de tweede naamval verraadt de stam en daarmee de hele verbuiging. rex, regis laat zien dat de stam *reg-* is, en pas dan weet je dat de derde naamval meervoud *regibus* wordt.

Een rijtje dat je kunt opdreunen is nog geen rijtje dat je kunt gebruiken. Wie *puella, puellae, puellae, puellam, puella* van voor naar achter opzegt, kan bij een losse *puellam* in een tekst nog steeds niet meteen zeggen dat het een vierde naamval is. Je hebt de melodie geleerd en niet de vormen.

• ·Schrijf de tabel leeg op. Niet nalezen: de lege tabel invullen, tot hij helemaal klopt. Dat is een andere handeling dan lezen, en het is de handeling die je bij een toets nodig hebt.
• ·Oefen door elkaar. Vraag jezelf losse vormen af, niet de rij van boven naar beneden. Wat is *regibus*? En *regum*?
• ·Ga ook de andere kant op. Van vorm naar functie is wat je bij het vertalen doet; van functie naar vorm is wat je bij een invulopgave doet. Allebei oefenen.
• ·Vergelijk twee declinaties naast elkaar. De meeste fouten ontstaan niet doordat je een rijtje niet kent, maar doordat je twee rijtjes door elkaar haalt.

De grammatica van Woordvos werkt precies zo: je krijgt eerst de les met de tabel erin, daarna vul je diezelfde tabel zelf in tot hij klopt, en pas daarna komen de zinnen. Beginnen kan bij de naamvallen of bij het praesens van de vier conjugaties.

De volgorde waarin de woorden staan zegt in het Latijn weinig, dus van links naar rechts vertalen loopt vast. Wat wel werkt is elke keer dezelfde route lopen, ook als de zin makkelijk lijkt.

1. 1Zoek de persoonsvorm. Daaraan zie je de tijd, en aan de uitgang wie er handelt.
2. 2Zoek het onderwerp: de eerste naamval die bij die persoonsvorm past. Staat er geen, dan zit het in de uitgang.
3. 3Kijk of het werkwoord een lijdend voorwerp vraagt, en zoek de vierde naamval erbij.
4. 4Zet de bijzinnen tussen haken. Een *cum*, een *ut* of een betrekkelijk voornaamwoord begint er een.
5. 5Pas dan de rest: bijvoeglijke naamwoorden bij hun zelfstandig naamwoord, en de bepalingen eromheen.

Loopt het vast, dan zit het meestal in een constructie en niet in een woord. De twee die de meeste zinnen ophouden zijn de ablativus absolutus en de aci; wie die twee herkent, haalt de helft van de vastlopers eruit.

Minder dan bij een moderne taal, omdat je alleen hoeft te lezen. Het basisvocabularium dat op school overhoord wordt telt ongeveer vijfhonderd woorden, en die staan in Woordvos klaar, in de volgorde waarin ze langskomen en met de tweede naamval en de stamtijden erbij. Elke genummerde betekenis wordt apart gevraagd, want dat is ook hoe hij overhoord wordt.

Dat betekent niet dat je zonder woordenboek klaar bent. Het betekent dat de woorden die je opzoekt de zeldzame woorden zijn, en niet elk derde woord in de zin. Dat scheelt bij een examen meer tijd dan welke leestrategie ook.